Pilotaż czy płatna faza koncepcji: jak sprawdzić automatyzację przed dużym zamówieniem
Autor: DBR77 Team · Opublikowano · Zaktualizowano
Zacznij od pilotażu lub płatnej fazy koncepcji, gdy błędne założenie kosztowałoby więcej niż jego sprawdzenie. Tak jest wtedy, gdy części bardzo się różnią, interfejsy do istniejących maszyn są niejasne albo zakład nigdy nie eksploatował tego typu urządzeń. Płatna faza koncepcji daje fakty na papierze: pomiary, koncepcję, symulację, pewniejszą cenę. Pilotaż daje fakty na hali: jedno stanowisko pracujące na prawdziwych częściach z prawdziwymi operatorami. Obie formy działają tylko wtedy, gdy odpowiadają na jedno zapisane pytanie, mają stałą cenę i termin zakończenia oraz dostarczają wyników, które zasilą kolejną decyzję.
Trzy sposoby na start: umowa, płatna faza koncepcji lub pilotaż
| Opcja | Za co płacisz | Co dostajesz | Kiedy ją stosować | Typowe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Bezpośrednia umowa | Cały system | Dostarczone i odebrane stanowisko lub linię | Proces jest stabilny, udokumentowany i podobny do sprawdzonych instalacji | Ukryte założenia zamieniają się w zlecenia zmian |
| Płatna faza koncepcji | Czas pracy inżynierów dostawcy, cena stała | Pomiary, rysunek layoutu, koncepcję, symulację, pewniejszą cenę, listę ryzyk | Niewiadome da się zamknąć na papierze w kilka tygodni | Faza przeradza się w projektowanie bez końca |
| Pilotaż fizyczny | Jedno stanowisko lub fragment linii, często z opcją rozbudowy | Zmierzony czas cyklu, jakość i przestoje na Twoich częściach | Na pytanie da się odpowiedzieć tylko prawdziwymi częściami na hali | Pilotaż staje się stałym „testem”, którego nikt nie skaluje ani nie kończy |
Bezpośrednia umowa nadal jest właściwa w wielu projektach: paletyzator dla stabilnych kartonów rzadko wymaga pilotażu. Jeśli niewiadomą jest informacja (powierzchnia, interfejsy, zmienność części, czas cyklu), płatna faza koncepcji zwykle zamyka ją szybciej i taniej. Jeśli niewiadomą jest zachowanie fizyczne (chwytanie miękkiej lub błyszczącej części, działanie systemu wizyjnego w rzeczywistym oświetleniu, akceptacja ze strony operatorów), uczciwą odpowiedź da tylko pilotaż.
Kiedy pierwsza faza się opłaca
Jeśli spełnione są co najmniej dwa z poniższych warunków, ograniczona pierwsza faza zwykle zwraca swój koszt:
- Zmienność części jest duża lub nieudokumentowana: wiele kodów produktów, różne masy, miękkie lub odbijające światło powierzchnie.
- Interfejsy są niejasne: nikt nie wie, jakie sygnały może wysłać PLC maszyny poprzedzającej ani jak stanowisko będzie komunikować się z MES lub ERP.
- Zakład nie ma doświadczenia z tą technologią. W badaniu firm przemysłowych McKinsey 61 procent respondentów wskazało brak doświadczenia w automatyzacji jako jedną z głównych barier. Pierwsza faza pozwala zdobyć to doświadczenie niskim kosztem.
- Oferty bardzo się od siebie różnią, co zwykle znaczy, że dostawcy zgadują, przyjmując różne założenia.
Pomiń pierwszą fazę, gdy brief już daje dostawcom uczciwą podstawę do wyceny: warianty są wymienione, interfejsy znane, jest aktualny rysunek layoutu i szkic kryteriów odbioru. Wtedy pilotaż tylko przesuwa datę rozpoczęcia.
Zapisz jedno pytanie, na które faza musi odpowiedzieć
Zanim zaczniesz rozmawiać z dostawcami, zapisz jedną decyzję, której ma służyć pierwsza faza. Dobre pytania są wąskie i sprawdzalne:
- Czy stanowisko zrobotyzowane utrzyma 6 kartonów na minutę dla naszych trzech najcięższych SKU, przy mniej niż jednym błędnym pobraniu na zmianę?
- Czy autonomiczny wózek może zastąpić ręczny transport między wtryskownią a pakowaniem przy obecnej szerokości alejek?
- Ile będzie kosztować oferta z ceną stałą na tę linię, gdy interfejsy i powierzchnia zostaną zmierzone?
Faza, która próbuje jednocześnie udowodnić technologię, dostawcę, uzasadnienie biznesowe i plan wdrożenia, na żadne z tych pytań nie odpowiada jasno.
Obok pytania zapisz próg zaliczenia: minimalny wynik, który uzasadnia decyzję „idziemy dalej”, i wynik, który oznacza „stop”. Uzgodnij go wewnętrznie, zanim zobaczysz jakąkolwiek propozycję, bo inaczej każdy dostawca wyznaczy własną linię mety. Jeśli proces nie jest jeszcze wybrany, zacznij od artykułu Jak wybrać pierwszy proces do automatyzacji.
Nie wiesz, czy Twój projekt potrzebuje pilotażu?
Opisz proces w DBR77 Marketplace i zobacz, jak integratorzy proponują rozwiązać otwarte kwestie. Bezpłatnie dla producentów.
Jak określić zakres płatnej fazy koncepcji
Bezpłatne warsztaty często zamieniają się w nieodpłatne projektowanie, które nigdy się nie domyka: koncepcja pozostaje płytka, a cena pozostaje zgadywaniem. Płatna faza pozwala tego uniknąć, jeśli na piśmie są następujące punkty:
- Stała cena i termin zakończenia. Tygodnie, a nie miesiące.
- Nazwane wyniki. Na przykład: zmierzone czasy cyklu na obecnym stanowisku, rysunek layoutu z wygrodzeniem i punktami dostępu, lista sygnałów interfejsu, koncepcja z symulacją stanowiska, lista ryzyk i wiążąca cena kolejnego etapu.
- Co zapewniasz Ty. Próbki części, dostęp do linii, rysunki, dokumentację PLC, jedną osobę kontaktową w utrzymaniu ruchu i jedną w IT.
- Do kogo należą wyniki. Zakład powinien móc swobodnie wykorzystać rysunki i pomiary w briefie dla innych dostawców.
- Co dalej. Jeśli dostawca realizujący fazę koncepcji może startować w przetargu na cały projekt, poinformuj o tym wszystkich oferentów i udostępnij zmierzone fakty każdemu z nich.
Dzięki punktom 4 i 5 późniejsze oferty da się porównać metodą z artykułu Jak porównać oferty na automatyzację w jednej tabeli. Jeśli fakty zostaną w pliku PDF jednego dostawcy, zapłaciłeś za uzależnienie się od niego. Gdy pytanie dotyczy layoutu lub przepływu, włącz do tej fazy symulację i przygotuj ją według artykułu Jak przeprowadzić pierwszy projekt symulacyjny.
Jak przeprowadzić pilotaż fizyczny
Prowadź pilotaż fizyczny jak mały projekt z własnymi kamieniami milowymi i trzymaj go w wąskich granicach:
- Jedna granica: jedno stanowisko, jedna cela albo jeden fragment linii, czyli najmniejszy zakres, który nadal odpowiada na pytanie.
- Rzeczywiste warunki: prawdziwe części, prawdziwe zasilanie materiałem, wszystkie zmiany i operatorzy, którzy później będą obsługiwać stanowisko. Pilotaż prowadzony tylko na pierwszej zmianie przez technika dostawcy niewiele mówi o pracy w nocy.
- Kamienie milowe z datami: zamrożenie koncepcji, montaż stanowiska, pierwsze części, dwa tygodnie normalnej pracy, przegląd. Poślizg widać wtedy przy konkretnej dacie, a nie po sześciu miesiącach.
- Rejestrowane wyniki: wydajność na godzinę, czas cyklu, braki oraz przestoje z przyczynami, ustalone przed startem.
- Pisemne zakończenie: uzgodnij z góry, co nastąpi po przeglądzie (skalowanie, zmiana koncepcji lub demontaż stanowiska) i kto płaci za demontaż. Wiele zakładów utyka właśnie tutaj. McKinsey podał, że pod koniec 2020 roku 74 procent respondentów z branży produkcyjnej twierdziło, że wpadło w „pułapkę pilotażu” w obszarze Przemysłu 4.0: pilotaże nigdy nie przechodzą do etapu skalowania.
Próg zaliczenia staje się testem odbiorczym pilotażu. Zapisz go według artykułu Jak ustalić kryteria odbioru, FAT i SAT w projekcie automatyzacji.
Dwa rzeczywiste przykłady pierwszej fazy, która zasiliła decyzję
Koncepcja z symulacją przed zamówieniem. HSV Polska, producent wyrobów z tworzywa EPP, chciała zautomatyzować linię kontroli jakości i pakowania. Jej pierwsze zapytanie na platformie DBR77 (wówczas nazywanej Robot Platform) zawierało wszystkie wymagania techniczne, których potrzebował integrator. Integrator Redhawk odpowiedział koncepcją, która obejmowała symulację 3D, analizę operacyjną i analizę finansową. Symulacja 3D potwierdziła czas cyklu linii poniżej 120 sekund dla wszystkich kodów produktów objętych projektem. Ta wartość pochodzi z symulacji, nie z pomiaru, i taki dowód powinna dostarczyć faza koncepcji, zanim pieniądze trafią w sprzęt. Źródło: studium przypadku HSV.
Analiza wariantów przed wyborem dostawcy. Zakład przetwórstwa tworzyw sztucznych metodą wtrysku w centralnej Polsce, zatrudniający ponad 200 osób w systemie trzyzmianowym, zlecił budowę cyfrowego bliźniaka części zakładu, z przepływami materiałów i czasami zadań. Symulacja wykazała wąskie gardło w procesie ręcznym wykonywanym przez pierwszego operatora: 90 sekund pracy i 98 sekund oczekiwania. W symulacji zastąpienie tego operatora autonomicznym wózkiem zwiększyło efektywność o ponad 100 procent. Analiza wariantów zajęła kilka dni, a powstała na jej podstawie koncepcja transportu pozwoliła sprawnie wybrać dostawcę technologii w DBR77 Marketplace. Szczegóły znajdziesz w studium przypadku koncepcji automatyzacji.
Jak pomaga DBR77 Marketplace
Samą pierwszą fazę możesz opublikować w DBR77 Marketplace jako Technology Challenge: z pytaniem, zakresem, wynikami i terminem zakończenia. Integratorzy składają koncepcje przed ofertami, więc wcześnie widzisz, kto proponuje pilotaż, kto płatną fazę koncepcji, a kto jest gotów wycenić cały system. Pytania i odpowiedzi trafiają do zakładki Q&A widocznej dla wszystkich integratorów, więc gdy wyniki pierwszej fazy przechodzą do wyzwania dotyczącego całego projektu, każdy oferent pracuje na tych samych zmierzonych faktach.
Najczęstsze pytania
Czy płacić za koncepcję, czy oczekiwać jej za darmo?
Wizyta w zakładzie i wycena budżetowa są zwykle bezpłatne. Koncepcja z pomiarami, layoutem i symulacją to dni pracy inżynierskiej. Płacąc za nią, dostajesz lepszą pracę i prawo do ponownego wykorzystania wyników.
Czy dostawca, który prowadził pilotaż, może też wygrać cały projekt?
Tak. Powiedz o tym na początku, udostępnij zmierzone wyniki wszystkim oferentom i porównaj pełne oferty w tym samym formacie.
Jak długo powinien trwać pilotaż?
Na tyle długo, by zobaczyć normalną zmienność: wszystkie istotne kody produktów, wszystkie zmiany i co najmniej jedno przezbrojenie. Dla wielu stanowisk oznacza to kilka tygodni normalnej produkcji po uruchomieniu, a nie jeden dzień pokazowy.
Podsumowanie
Zacznij od czterech sygnałów opisanych wyżej: jeśli pasują co najmniej dwa, zapisz jedno pytanie i próg zaliczenia, zanim skontaktujesz się z jakimkolwiek dostawcą. Potem kup fazę ze stałą ceną i terminem zakończenia, z wynikami należącymi do zakładu i z krokiem po przeglądzie (skalować, zmienić albo zatrzymać) uzgodnionym z góry.
Zapisz pytanie przed złożeniem zamówienia
Opublikuj Technology Challenge dla pilotażu, fazy koncepcji albo całego projektu lub zapytaj nasz zespół, która opcja pasuje do Twojej sytuacji.
Opublikuj swój Technology Challenge · Skontaktuj się z zespołem Marketplace
Źródła
- McKinsey & Company, Unlocking the industrial potential of robotics and automation, 2023
- McKinsey & Company, Industry 4.0 adoption with the right focus, 2021
- DBR77, HSV case study: a success story on the Robot Platform, 2023
- DBR77, Case study: Development of an automation concept, 2024